Book A Retreat
Older Vietnamese women dancing with red fans in a Hà Nội park in the early morning

Chuyên mục Vận động

Vận động nhiều hơn hay ăn uống tốt hơn? Nghiên cứu nói gì về sống lâu

Vietnam Detox
Vận động
10 phút đọc
Tháng 11 năm 2026

5 giờ 30 sáng bên hồ Hoàn Kiếm. Anh Tuấn, 58 tuổi, vừa ăn xong bát phở và chuẩn bị ngồi xuống với ly cà phê. Quanh anh, một nhóm chị em cùng tuổi vừa nhảy vừa cười, còn hai người đàn ông đánh cầu hăng đến mức cả hai đều thở dốc. Anh Tuấn ăn uống khá điều độ. Nhưng lần cuối anh thở như thế là khi nào?

Một tổng quan mới trên tạp chí Mayo Clinic Proceedings đặt ra một câu hỏi nhiều người vẫn thắc mắc. Muốn sống lâu và khỏe, tập thể dục hay ăn uống quan trọng hơn? Câu trả lời không phải là “chọn một trong hai”. Dù vậy, nó có thể thay đổi cách bạn sắp xếp một tuần của mình.

Bài viết này điểm qua các nghiên cứu mới và lý do thể lực đáng được quan tâm hơn. Bài viết cũng gợi ý những cách đơn giản để đưa vận động vào đời sống hằng ngày ở Việt Nam, ở bất kỳ tuổi nào.

Tóm tắt
Cả hai đều quan trọng.
Nguy cơ tử vong sớm luôn thấp nhất ở những người vừa ăn uống tốt vừa vận động đều đặn.
Vận động hay bị xem nhẹ.
Trong nhiều nghiên cứu lớn, năng động và có thể lực tốt gắn với sống lâu rõ hơn so với chất lượng bữa ăn.
Thể lực có ý nghĩa, không chỉ số phút.
Vận động khiến bạn hơi hụt hơi dường như mang lại thêm lợi ích.
Một chút cũng có ích.
Những đợt vận động nhanh ngắn, khoảng 7.000 bước mỗi ngày hay chơi thể thao cuối tuần đều được tính, và bắt đầu ở tuổi trung niên vẫn đáng.

Tập thể dục hay ăn uống: tổng quan mới cho thấy gì

Tháng 11 năm 2026, hai nhà nghiên cứu người Mỹ là Glenn Gaesser và Robert Sallis đã công bố một tổng quan các nghiên cứu so sánh trực tiếp ăn uống và vận động. Kết luận của họ khá rõ. Qua nhiều nghiên cứu lớn, vận động và thể lực gắn với tuổi thọ chặt chẽ hơn so với chất lượng bữa ăn.

Tuy vậy, họ cũng viết rằng “những phát hiện này không làm giảm tầm quan trọng của một chế độ ăn lành mạnh”. Nói cách khác, thông điệp không phải là “bỏ rau đi chạy bộ”. Đúng hơn, vận động có thể là phần mà chúng ta hay xem nhẹ trong một lối sống lành mạnh.

Một nghiên cứu trong tổng quan này đáng chú ý, vì nó đo cả hai thói quen trên cùng một nhóm người.

Tiêu điểm nghiên cứu
34%
nguy cơ tử vong sớm thấp hơn với 150 đến 300 phút vận động mỗi tuần

Tạp chí: Journal of Sport and Health Science, 2024

Đối tượng nghiên cứu: 85.545 người trưởng thành ở Úc từ 45 đến 74 tuổi, được theo dõi khoảng 11 năm

Phát hiện: chế độ ăn tốt gắn với nguy cơ thấp hơn 17%, còn vận động 150 đến 300 phút mỗi tuần gắn với nguy cơ thấp hơn 34%. Thêm một phần vận động mạnh giúp nguy cơ thấp hơn khoảng 20% với cùng tổng thời gian mỗi tuần. Những người làm tốt cả hai có nguy cơ thấp nhất.

Giới hạn: nghiên cứu quan sát, thói quen do người tham gia tự khai. Câu hỏi về ăn uống khá ngắn, nên có thể đánh giá thấp vai trò của thực phẩm.

Có thể bạn đã thấy nghiên cứu này được chia sẻ trên mạng với câu “vận động hơn ăn uống gấp đôi”. Nói vậy là hơi quá. Hai con số được so với hai nhóm khác nhau, nên không phải là một cuộc so tài trực tiếp.

Vì sao ăn uống vẫn quan trọng

Nhìn kỹ thêm dữ liệu, những người yêu ẩm thực có thể yên tâm. Một nghiên cứu năm 2026 của Harvard trên 106.387 người trưởng thành đã hỏi về thói quen của họ tới 15 lần trong 29 năm. Với cách đo lặp lại như vậy, ăn uống và vận động có vai trò gần như ngang nhau. Những người làm tốt cả hai có nguy cơ tử vong trong thời gian nghiên cứu thấp hơn 38%.

Các tác giả còn nhận ra một điều hữu ích. Vận động có ý nghĩa lớn hơn với người ăn uống kém, còn ăn uống có ý nghĩa lớn hơn với người ít vận động. Vì vậy, thói quen nào còn yếu ở bạn có lẽ là nơi đáng bắt đầu.

Bắt đầu từ đâu
Nếu bạn đã ăn uống tốt
Vận động thêm
Chút năng lượng tiếp theo của bạn có lẽ có ích hơn khi dành cho đôi chân thay vì bàn ăn.
+
Nếu bạn đã vận động nhiều
Ăn tốt hơn
Lúc này, chất lượng bữa ăn dường như là nơi có thêm lợi ích.
38%
nguy cơ tử vong trong thời gian nghiên cứu thấp hơn ở những người làm tốt cả hai (Harvard, 2026)

Tương tự, một nghiên cứu trên 346.627 người trưởng thành trong UK Biobank đi đến một kết luận đơn giản. Vận động nhiều không thể bù hoàn toàn cho một chế độ ăn kém. Một nghiên cứu trên 9.349 người trưởng thành ở Norfolk, Anh còn thêm một chi tiết đáng mừng. Những người cải thiện cả hai thói quen ở tuổi trung niên có nguy cơ thấp hơn 40% so với những người giữ cả hai ở mức thấp.

Three generations of a family sharing fruit at a picnic in a park

Vì sao thể lực đáng được quan tâm hơn

Thể lực ở đây là mức độ tim, phổi và cơ phối hợp với nhau khi bạn vận động. Các nhà nghiên cứu thường gọi đó là thể lực tim phổi và đo bằng MET, một đơn vị đo mức gắng sức.

Một phân tích năm 2022 từ 37 nghiên cứu với 2,26 triệu người đã chia người tham gia theo thể lực. Một phần ba có thể lực tốt nhất có nguy cơ tử vong sớm thấp hơn 45% so với nhóm kém nhất. Mỗi bước tăng nhỏ về thể lực, một MET, gắn với nguy cơ thấp hơn khoảng 11%.

Tin vui là thể lực cải thiện được nhờ luyện tập. Vì thế mức gắng sức mới quan trọng. Đi dạo chậm rất tốt cho tiêu hóa và tâm trạng, nhưng ít giúp nâng thể lực. Đi bộ nhanh lên dốc, một trận cầu lông nhanh hay đạp xe ngược gió đòi hỏi tim làm việc nhiều hơn một chút. Đó là lúc thể lực tăng lên.

A smiling older man jogging in a park with a towel round his neck

May mắn là có một cách thử đơn giản. Khi vận động vừa phải, bạn vẫn nói chuyện được nhưng không hát được. Khi vận động mạnh, bạn chỉ nói được vài từ là phải lấy hơi. Cả hai đều có ích, và kết hợp cả hai dường như hiệu quả hơn.

Thử bằng lời nói
Đi dạo nhẹ
Vẫn hát được
Rất tốt cho tiêu hóa và tâm trạng
Đi bộ nhanh lên dốc
Nói được, nhưng không hát được
Vừa phải: thể lực bắt đầu tăng từ đây
Đánh cầu lông nhanh
Chỉ nói được vài từ mỗi lần
Mạnh: một chút đã có nhiều tác dụng

Điều gì xảy ra khi ta ngồi nhiều và ăn quá nhiều

Hai thí nghiệm nhỏ và khá cũ cho thấy cơ thể nhận ra việc ít vận động nhanh đến mức nào. Trong một thử nghiệm năm 2013, 26 nam giới trẻ ăn nhiều hơn bình thường 50% trong một tuần và đi dưới 4.000 bước mỗi ngày. Phản ứng insulin của họ với một đồ uống có đường tăng gấp đôi. Ngược lại, những người chạy 45 phút mỗi ngày với cùng lượng ăn thêm không có thay đổi như vậy.

Một nghiên cứu tương tự năm 2014 cho nam giới trẻ ăn thêm 2.000 calo mỗi ngày trong hai tuần. Những người đi 10.000 bước mỗi ngày tăng ít mỡ bụng hơn những người đi 1.500 bước.

Các nghiên cứu này rất nhỏ, ngắn và chỉ có nam giới trẻ. Dù vậy, chúng cho thấy một điều rất gần với đời sống: vận động giúp cơ thể xử lý thức ăn. Bài viết của chúng tôi về đi bộ sau bữa ăn gợi ý một cách nhẹ nhàng để áp dụng điều này mỗi ngày.

Vì sao điều này quan trọng ở Việt Nam

Nhiều người Việt bận rộn và đi lại suốt ngày. Tuy vậy, phần lớn hoạt động ấy đến từ công việc, không phải do tự chọn. Điều tra quốc gia chính thức về sức khỏe cho thấy rõ khoảng cách này.

Việt Nam qua các con số (Bộ Y tế và WHO, 2021)
74%
người trưởng thành không tập thể dục lúc rảnh rỗi
70%
người trưởng thành chưa bao giờ vận động mạnh
84%
phụ nữ chưa bao giờ vận động mạnh
12 phút
vận động lúc rảnh mỗi ngày, trung bình
209 phút
vận động trong công việc mỗi ngày

Cuộc sống cũng đang thay đổi nhanh. Công việc văn phòng, phòng máy lạnh và gần 80 triệu xe máy khiến nhiều người trong chúng ta vận động ít hơn thế hệ cha mẹ. Cái nóng và, ở một số thành phố, chất lượng không khí là thêm lý do để ở trong nhà.

Thế nhưng Việt Nam cũng có một văn hóa vận động rất vui. Trước khi mặt trời mọc, công viên và bờ hồ đã đông người nhảy dân vũ, tập thái cực quyền và đánh cầu lông. Sân pickleball mọc lên khắp nơi, và nhiều người nói họ đến vì bạn bè cũng nhiều như vì sức khỏe. Thói quen đã có sẵn. Nhiều khi chỉ cần tham gia, và nhanh hơn một chút.

Một nhóm người tập thái cực quyền lúc bình minh bên bờ hồ Hoàn Kiếm
Sáng sớm bên hồ: văn hóa vận động của người Việt bắt đầu trước cái nóng.

Một chút cũng có ích

Bạn không cần thẻ tập gym hay một tiếng mỗi ngày. Nhiều nghiên cứu gần đây gợi ý rằng những lượng nhỏ nhưng đều đặn tạo ra khác biệt thật sự.

Từng chút cộng dồn
Đợt ngắn: ở 25.241 người trưởng thành không tập thể dục, ba đợt vận động nhanh mỗi ngày gắn với nguy cơ thấp hơn.
3 × 1–2
phút mỗi ngày
Sức mạnh: một tổng quan 16 nghiên cứu cho thấy lượng tập cơ này gắn với nguy cơ thấp hơn 10 đến 20%.
30–60
phút mỗi tuần
Số bước: một tổng quan năm 2025 từ 57 nghiên cứu cho thấy mức này gắn với nguy cơ thấp hơn nhiều so với 2.000 bước.
7.000
bước mỗi ngày
Thể thao cuối tuần: ở 350.978 người trưởng thành, dồn vận động vào một hai ngày cũng hiệu quả gần như vậy.
1–2 ngày
mỗi tuần
Người dân đi bộ dọc bãi biển Mỹ Khê ở Đà Nẵng lúc bình minh
Một người đàn ông mặc áo khoác chạy lên cầu thang trên đường đi làm
Đi bộ trên biển lúc bình minh và leo cầu thang ở chỗ làm: những cơ hội hằng ngày để thở mạnh hơn một chút.

Một đợt vận động ngắn trông như thế nào? Chẳng hạn, đó có thể là leo nhanh cầu thang lên căn hộ, xách đồ đi chợ lên dốc hay rảo bước để kịp gặp bạn. Vì những khoảnh khắc này rất ngắn, chúng vừa với gần như mọi ngày.

Bắt đầu muộn cũng vẫn đáng. Trong một nghiên cứu lớn trên hơn 315.000 người Mỹ, những người bắt đầu vận động từ 40 đến 61 tuổi có nguy cơ tương tự những người năng động cả đời. Nếu bạn muốn tìm ý tưởng tập sức mạnh, bài viết cơ bắp khỏe, sống thọ của chúng tôi có nhiều gợi ý.

Cầu lông: môn thể thao thường ngày của người Việt

Đi qua gần như bất kỳ khu phố nào ở Việt Nam lúc bình minh hay chiều tối, bạn sẽ nghe tiếng quả cầu bật nhẹ trên vợt. Người ta chơi ở công viên, trong ngõ, sân trường, và trên những đường kẻ phấn vạch ngang con phố vắng. Hơn nữa, chỉ cần hai cây vợt, một quả cầu và một người bạn. Còn ngày mưa thì có sân trong nhà thuê theo giờ.

Vì thế cầu lông rất hợp với những gì nghiên cứu cho thấy. Một pha cầu đòi hỏi những đợt gắng sức ngắn, đổi hướng nhanh và một chút sức mạnh. Một tổng quan năm 2022 từ 27 nghiên cứu cho thấy chơi đều đặn gắn với thể lực tim phổi, sức mạnh và tâm trạng tốt hơn. Một nghiên cứu trong đó xếp một trận giao hữu vào mức vận động mạnh.

Một người đàn ông giao cầu cho một người phụ nữ trên bãi cỏ công viên đầy nắng
6,2 năm
sống lâu hơn ở người chơi cầu lông, so với người không tập thể dục
Nghiên cứu Copenhagen City Heart, 2018. Nghiên cứu quan sát, nên không chứng minh được quan hệ nhân quả.

Một nghiên cứu cũ hơn ở Đan Mạch mang đến một góc nhìn khác. Nghiên cứu Copenhagen City Heart theo dõi 8.577 người trưởng thành trong tối đa 25 năm. Trung bình, người chơi cầu lông sống lâu hơn 6,2 năm so với người không tập thể dục. Các môn chơi cùng người khác, như quần vợt, cầu lông và bóng đá, gắn với mức tăng tuổi thọ lớn hơn cả. Các tác giả cho rằng yếu tố xã hội có thể góp phần. Vì đây là nghiên cứu quan sát, nó không chứng minh được quan hệ nhân quả. Dù vậy, đó vẫn là một lý do thú vị để cầm vợt lên.

Bốn cách nâng thể lực trong đời sống hằng ngày

1
Đi bộ nhanh
Khoảng 7.000 bước mỗi ngày, trong đó có một phần ở tốc độ khiến việc nói chuyện hơi tốn sức.
2
Thêm những đợt ngắn
Leo nhanh cầu thang, đi bộ lên dốc hay tự xách đồ đi chợ. Một đến hai phút, vài lần mỗi ngày.
3
Vui chơi
Cầu lông, pickleball, bơi hay nhảy ở công viên. Thể lực tăng nhanh hơn khi bạn mong chờ buổi tập.
4
Khỏe hơn
Hai buổi mỗi tuần, như Bộ Y tế khuyến nghị. Squat, mang vác và dây kháng lực ở nhà là đủ để bắt đầu.
A woman carrying a bag of fresh vegetables home

Khi trời nóng, chọn giờ cũng quan trọng. Bộ Y tế khuyên tránh nắng từ 10 giờ sáng đến 4 giờ chiều, nên sáng sớm và chiều tối hợp với vận động mạnh hơn. Nên uống nước đều, và nhẹ tay hơn vào những ngày rất nóng hoặc oi ẩm. Ở Hà Nội và các thành phố khác, nên xem chất lượng không khí trước. Vào những ngày không khí kém, đi bộ quanh hồ xa đường lớn hoặc tập trong nhà là lựa chọn hợp lý.

Nếu bạn có bệnh tim, tiểu đường hoặc bệnh thận, hoặc thấy đau ngực, chóng mặt hay khó thở bất thường, hãy trao đổi với bác sĩ trước khi thêm vận động mạnh. Bắt đầu nhẹ và tăng dần phù hợp với hầu hết mọi người.

Một ngày vận động mát mẻ hơn
5:30
Bên hồ hoặc trong công viên
Nhảy, thái cực quyền hay đi bộ nhanh trước khi trời nóng.
7:30
Trên đường đi làm
Leo nhanh cầu thang, bước hai bậc một nếu bạn thích.
Buổi trưa
Tránh nắng
Hai phút squat hoặc tập với dây kháng lực trong nhà.
17:30
Cầu lông hoặc pickleball
Chơi cùng bạn bè khi trời dịu mát.
19:30
Sau bữa tối
Mười phút đi bộ giúp cơ thể xử lý thức ăn.

Thử nghiệm một tuần của bạn

Đây là một cách nhẹ nhàng để tìm ra điều hợp với bạn. Mỗi ngày một hàng, rồi để ý cảm nhận của mình sau đó.

Một tuần thử nghiệm nhỏ
T2Thứ Hai
Mười phút đi bộ nhanh sau bữa tối
Để ý: Giấc ngủ và tiêu hóa
T3Thứ Ba
Leo nhanh mọi cầu thang gặp trên đường
Để ý: Hơi thở ổn định lại nhanh thế nào
T4Thứ Tư
Tham gia một nhóm tập ở công viên lúc bình minh
Để ý: Tâm trạng trong suốt ngày hôm đó
T5Thứ Năm
Hai phút squat hoặc dây kháng lực ngay tại bàn làm việc
Để ý: Năng lượng buổi chiều
T6Thứ Sáu
Đi bộ hoặc đạp xe một quãng ngắn thay vì đi xe máy
Để ý: Thời gian, chi phí và mức tỉnh táo
T7Thứ Bảy
Cầu lông, pickleball hoặc đi bơi cùng bạn bè
Để ý: Bạn đã cười nhiều thế nào
CNChủ Nhật
Một chuyến đi bộ dài hơn ở nơi nhiều cây xanh, có dốc
Để ý: Những gì bạn thấy trên đường

Một câu hỏi cho bạn

Hoạt động nào khiến bạn quên mất mình đang tập luyện? Đó chính là hoạt động đáng giữ lại.

Chúng tôi áp dụng điều này thế nào trong khóa retreat

Trong khóa retreat, những ngày nhịn ăn chỉ dành cho vận động nhẹ nhàng. Bạn đi bộ mỗi ngày, tập yoga và vài bài tập nhẹ với trọng lượng cơ thể hoặc dây kháng lực. Những bài tập nặng hơn để dành đến sau khi nhịn ăn, như bài viết của chúng tôi về nhịn ăn và cơ bắp giải thích.

Dù vậy, mỗi khóa retreat đều xoay quanh vận động ngoài trời, thường kèm những khoảnh khắc khiến ta lặng người. Trong “An” Retreat, bạn leo những lối mòn lên chùa ở Yên Tử. Trong Yên Retreat, bạn đạp xe qua thung lũng gần Huế. Trong Hồi Retreat, bạn đi bộ trên biển và qua Ngũ Hành Sơn, rồi leo Sơn Trà ngắm bình minh.

Rừng xanh và cỏ lau trắng phía trên biển xanh ngọc trên bán đảo Sơn Trà ở Đà Nẵng
Trên bán đảo Sơn Trà: rừng, cỏ lau và biển xa bên dưới.

Thật ra, nhiều khách kể rằng những buổi đi bộ này là điều họ nhớ nhiều khi về nhà. Vì vậy, bài viết về những ngày ăn phục hồi của chúng tôi có cả gợi ý để vận động nhiều hơn trong những tuần sau đợt nhịn ăn.

Vietnam Detox guests cheering by a stream after the valley bicycle tour on the Yên Retreat

Những điều mang về nhà

Lời khuyên của chúng tôi

Trong tháng tới, bạn có thể thử:

•Bắt đầu từ thói quen còn yếu. Nếu bạn đã ăn uống tốt, chút năng lượng tiếp theo có thể dành cho vận động, và ngược lại.

•Một chút hụt hơi vài lần mỗi tuần, ngoài những ngày nhịn ăn.

•Đếm cả số tầng cầu thang, không chỉ số bước. Những đoạn leo ngắn cũng cộng dồn.

•Hẹn vận động cùng một người bạn. Một giờ cố định ở công viên dễ giữ hơn một lời hứa với chính mình.

•Nhìn lại sau bốn tuần. Bạn leo, mang vác và theo kịp những người thân yêu dễ dàng đến đâu.

Two friends walking together in the evening, choosing exercise or diet habits they can keep

Sống lâu có ý nghĩa hơn khi đó là cuộc sống bạn tận hưởng được. Vận động tốt giúp bạn luôn có thể gật đầu với một chuyến đi bộ, một trận cầu hay một chuyến đi xa.

Chia sẻ bài viết

Facebook

Bạn có câu hỏi về vận động, hay về cách vận động được đưa vào khóa retreat của chúng tôi? Chúng tôi rất vui được lắng nghe bạn. Viết cho chúng tôi.

Thân mến,

Dieter và đội ngũ Vietnam Detox

Bước tiếp theo

Khám phá các khóa retreat

Các khóa retreat chăm sóc sức khỏe phòng ngừa của chúng tôi kết hợp nhịn ăn Buchinger, đi bộ mỗi ngày, leo núi và yoga ở những nơi tuyệt đẹp khắp Việt Nam.

Bài viết khác từ Tạp chí

Sợ nhịn ăn làm mất cơ? Nghiên cứu mới đem lại tin vui. Đây là điều thay đổi và cách giữ sức.
Tháng 11 20, 2026
Bạn có thể trông gầy mà vẫn có mỡ quanh nội tạng. Đây là cách kiểm tra và những gì giúp ích.
Tháng 11 19, 2026