Book A Retreat

Chuyên mục Dinh dưỡng

Ngoài gầy, trong nhiều mỡ: mỡ nội tạng nói gì về sức khỏe của bạn

Vietnam Detox
Dinh dưỡng
11 phút đọc
Tháng 11 năm 2026

Nhiều người Việt trông gầy, vẫn mặc vừa chiếc quần jeans từ mười năm trước và thấy mình khá khỏe. Thế nhưng một lần chụp chiếu có thể kể một câu chuyện khác. Loại mỡ đáng để ý cho sức khỏe lâu dài thường lại là loại mắt thường không thấy.

Mỡ nội tạng là lớp mỡ nằm sâu trong bụng, quanh gan, dạ dày và ruột. Bạn không véo được nó, và chiếc cân ở nhà cũng không cho thấy nó. Dù vậy, nghiên cứu cho thấy loại mỡ này liên quan chặt chẽ đến tình trạng viêm, bệnh tiểu đường và sức khỏe tim mạch hơn so với con số trên cân.

Tin vui là mỡ nội tạng phản ứng khá tốt với thói quen hằng ngày. Khi bạn vận động nhiều hơn và ăn uống khác đi một chút, đây thường là phần mỡ giảm sớm. Bài viết này giải thích mỡ nội tạng là gì, cách tự kiểm tra tại nhà và những thói quen có ích.

Tóm tắt
✓
Mỡ nằm ở đâu cũng quan trọng. Mỡ quanh nội tạng hoạt động mạnh hơn và gắn với nguy cơ sức khỏe rõ hơn mỡ dưới da.
✓
Gầy chưa chắc đã ổn. Nhiều người trưởng thành châu Á có nhiều mỡ nội tạng dù cân nặng bình thường.
✓
Một chiếc thước dây cho biết khá nhiều. Vòng eo nên dưới một nửa chiều cao, và dưới 90 cm với nam, dưới 80 cm với nữ.
✓
Vận động là đòn bẩy rõ ràng. Đi bộ nhanh hay đạp xe giúp giảm mỡ nội tạng, ngay cả khi cân nặng gần như không đổi.

Mỡ nội tạng là gì

Cơ thể dự trữ mỡ ở hai nơi chính. Phần lớn, hơn 80 phần trăm, nằm ngay dưới da. Đó là mỡ dưới da, lớp mềm bạn có thể véo được ở hông, đùi và bụng.

Mỡ nội tạng nằm sâu hơn, bên trong ổ bụng. Nó rủ xuống từ dạ dày như một chiếc tạp dề (mạc nối) và bao quanh ruột. Máu từ vùng mỡ này chảy thẳng về gan, nên các axit béo và chất truyền tin mà nó tiết ra đến gan đầu tiên.

Illustration of yellow visceral fat wrapped around the liver, stomach and intestines
Hình minh họa: mỡ nội tạng bao quanh gan, dạ dày và ruột.

Loại thứ ba là mỡ lạc chỗ, tích tụ bên trong các cơ quan như gan và tim. Gan nhiễm mỡ là ví dụ thường gặp, và nó hay tăng cùng mỡ nội tạng khi “kho” an toàn dưới da đã đầy.

Vì sao cơ thể dự trữ mỡ ở đây

Mỡ nội tạng không phải là một lỗi thiết kế. Đó là kho năng lượng dễ lấy ra dùng, và mạc nối còn chứa các tế bào miễn dịch giúp khoanh vùng nhiễm trùng trong ổ bụng. Một số nhà nghiên cứu cho rằng vai trò bảo vệ này giải thích vì sao con người lại tích mỡ ở đây.

Vấn đề bắt đầu khi kho mỡ cứ lớn dần. Một số yếu tố hằng ngày đẩy mỡ về vùng sâu này:

•Đồ uống có đường. Trong nghiên cứu Framingham ở Mỹ, những người uống nước ngọt mỗi ngày tăng nhiều mỡ nội tạng hơn trong sáu năm so với người không uống, ngay cả khi mức thay đổi cân nặng như nhau.

•Rượu bia. Ở 5.761 người trưởng thành tại Oxford, uống càng nhiều rượu bia thì tỷ lệ mỡ tích quanh nội tạng càng lớn.

•Ngủ ít. Trong một thử nghiệm nhỏ năm 2022 của Mayo Clinic, hai tuần chỉ ngủ bốn tiếng mỗi đêm làm tăng mỡ bụng, kể cả mỡ nội tạng, ở những người trẻ khỏe mạnh.

•Tuổi tác và mãn kinh. Mỡ nội tạng có xu hướng tăng theo tuổi. Ở phụ nữ, nó thường tăng sau mãn kinh, khi estrogen giảm.

•Ngồi nhiều và gen. Ngồi nhiều giờ liền góp phần làm tăng mỡ nội tạng, và gen cũng quyết định một phần nơi mỗi người tích mỡ.

Ngoài gầy, trong nhiều mỡ: vì sao điều này quan trọng ở châu Á

So với người châu Âu cùng cân nặng, người gốc Đông Á và Đông Nam Á có xu hướng tích nhiều mỡ quanh nội tạng hơn. Một nghiên cứu chụp chiếu lớn trên 4.504 người ở 29 quốc gia cho thấy ở cùng một chỉ số BMI, người Đông Á có nhiều mỡ nội tạng hơn các nhóm khác. Các nhà nghiên cứu đôi khi gọi kiểu hình này là “ngoài gầy, trong nhiều mỡ”.

Việt Nam là một ví dụ rõ. Trong một nghiên cứu chụp CT trên 659 người trưởng thành tại Thành phố Hồ Chí Minh, rất ít người bị xếp vào nhóm béo phì theo BMI. Thế nhưng gần một nửa có diện tích mỡ nội tạng vượt ngưỡng nguy cơ thường dùng là 100 cm².

Thành phố Hồ Chí Minh, chụp CT 659 người trưởng thành
Béo phì theo BMI (từ 30 trở lên)2,6%
Thước đo tiêu chuẩn dựa trên cân nặng
Nhiều mỡ nội tạng, nữ18,9%
Diện tích mỡ nội tạng từ 100 cm² trở lên
Nhiều mỡ nội tạng, tất cả44,3%
Gần một nửa, dù rất ít người béo phì theo BMI
Nhiều mỡ nội tạng, nam63,8%
Gần hai trên ba nam giới

Nhịp sống đô thị càng làm bức tranh rõ hơn. Việt Nam hiện có khoảng 77 triệu xe máy, nên những quãng đường ngắn hiếm khi được đi bộ. Theo WHO Việt Nam, lượng đồ uống có đường người dân tiêu thụ năm 2023 gấp bốn lần năm 2009. Lượng rượu bia cũng tăng, trong đó bia chiếm phần lớn.

Friends sharing beer and small dishes at a street-side table in Vietnam

Không có gì phải áy náy ở đây. Một cốc bia lạnh bên bạn bè, những buổi nhậu cuối tuần là một phần của cuộc sống. Dù vậy, cũng nên biết rằng dáng người gầy chưa nói hết câu chuyện.

Vì sao mỡ nội tạng quan trọng

Mỡ nội tạng không chỉ nằm yên một chỗ. Nó hoạt động giống một cơ quan, liên tục tiết axit béo, hormone và tín hiệu viêm vào máu.

Tiêu điểm nghiên cứu
221
protein liên quan đến viêm gắn với mỡ nội tạng, khoảng sáu trên mười loại được đo

Tạp chí: American Journal of Clinical Nutrition, 2026

Đối tượng nghiên cứu: 896 người trưởng thành từ hai thử nghiệm lớn ở Mỹ. Mỡ cơ thể được đo bằng chụp DXA, và hàng trăm loại protein trong máu được phân tích.

Phát hiện: Trong tất cả các đặc điểm được xem xét, mỡ nội tạng có mối liên hệ với protein viêm rõ rệt hơn cả, rõ hơn huyết áp, mỡ máu, đường huyết và tình trạng kháng insulin. Khi tính đến mỡ nội tạng, phần lớn mối liên hệ giữa các đặc điểm kia với tình trạng viêm không còn nữa.

Giới hạn: Đây là ảnh chụp tại một thời điểm, nên chỉ cho thấy mối liên hệ, không phải quan hệ nhân quả. Phần lớn người tham gia là người Mỹ lớn tuổi.

Các nghiên cứu lớn hơn cũng chỉ về cùng một hướng. Trong UK Biobank, những người có nhiều mỡ nội tạng hơn trên phim MRI có nguy cơ bệnh mạch vành cao hơn trong 13 năm, trong khi mỡ dưới da không cho thấy mối liên hệ như vậy khi đã tính đến vòng eo. Mỡ nội tạng cũng gắn với tiểu đường type 2 và gan nhiễm mỡ, và nghiên cứu gợi ý có liên hệ với một số bệnh ung thư và sa sút trí tuệ.

Đây là những mối liên hệ, không phải điều chắc chắn. Nhiều người vòng eo lớn vẫn khỏe mạnh suốt hàng chục năm. Thay vì lo lắng, có thể xem mỡ nội tạng như một tín hiệu hữu ích, và là tín hiệu bạn có thể tác động được.

Bao nhiêu là phù hợp?

Trong đời sống hằng ngày, vòng eo và chiều cao là hai con số hữu ích, và cả hai chỉ cần một chiếc thước dây.

Các ngưỡng tham khảo trong nháy mắt

Chỉ sốPhù hợpNguy cơ tăng
Vòng eo, người trưởng thành châu Á (Bộ Y tế Việt Nam)Dưới 90 cm (nam), dưới 80 cm (nữ)Từ 90 cm (nam), từ 80 cm (nữ)
Vòng eo, người trưởng thành châu Âu (WHO)Dưới 94 cm (nam), dưới 80 cm (nữ)Từ 94 cm (nam), từ 80 cm (nữ)
Tỷ lệ vòng eo trên chiều cao (NICE, mọi sắc tộc)Dưới 0,50,5 đến 0,59 là tăng, từ 0,6 là cao
Nếp gấp da trên xương hông (thước kẹp)Chưa có ngưỡng chính thức; người trẻ dáng gọn trung bình khoảng 14 đến 15 mmKhoảng 30 mm trở lên
Diện tích mỡ nội tạng trên CT hoặc MRIDưới 100 cm²Từ 100 cm²
“Mức mỡ nội tạng” trên cân tại nhàTùy hãng: Fitdays dưới 10, Tanita 1 đến 12, Omron 1 đến 9Fitdays từ 10, Tanita từ 13, Omron từ 10

Một quy tắc đơn giản đến từ NICE, cơ quan ban hành hướng dẫn y tế của Anh: vòng eo nên dưới một nửa chiều cao. Nếu bạn cao 160 cm, vòng eo nên dưới 80 cm. Hướng dẫn về béo phì của Bộ Y tế Việt Nam đặt ngưỡng cho nam thấp hơn châu Âu, vì người châu Á thường có nguy cơ cao hơn ở vóc dáng nhỏ hơn.

Cách đo mỡ nội tạng

Năm cách đo mỡ nội tạng
1
Thước dây
Miễn phí, nhanh và đã được nghiên cứu kỹ. Một cách thiết thực để theo dõi tiến triển của chính bạn tại nhà.
2
Thước kẹp nếp gấp da
Kẹp lớp mỡ bụng ngay trên xương hông. Một góc nhìn bổ sung hữu ích, nên do người đã được hướng dẫn thực hiện.
3
Cân thông minh
Cho ra “mức” mỡ nội tạng nhờ một dòng điện nhỏ. Hữu ích để xem xu hướng, nhưng không chính xác tuyệt đối.
4
Chụp DXA
Chụp toàn thân liều thấp, cho kết quả khá sát với MRI. Có ở một số bệnh viện và phòng khám.
5
CT hoặc MRI
Tiêu chuẩn tham chiếu, chủ yếu dùng trong nghiên cứu. CT có tia X, MRI thì không.

Đo vòng eo đúng cách

Đứng thả lỏng, hai chân khép lại. Xác định xương sườn dưới cùng và đỉnh xương hông, rồi đặt thước ở giữa hai điểm này. Thước nằm ngang quanh bụng, vừa sát nhưng không siết. Đọc số khi vừa thở ra bình thường. Đây là cách WHO dùng trong các cuộc điều tra của mình.

Những lần sau, nên đo vào cùng một thời điểm trong ngày, tốt nhất là buổi sáng trước khi ăn. Mỗi tháng một lần là đủ để thấy xu hướng.

Kẹp nếp gấp da trên xương hông

Trong các buổi đánh giá sức khỏe, chúng tôi còn đo nếp gấp da ngay trên xương hông bằng thước kẹp. Nói chính xác, cách này đo mỡ dưới da chứ không phải mỡ nội tạng. Dù vậy, nếp gấp da vùng bụng thường tăng giảm cùng lớp mỡ bên trong, nên phép đo này là góc nhìn thứ hai hữu ích bên cạnh vòng eo.

Chưa có ngưỡng phù hợp chính thức, nhưng nghiên cứu đưa ra một số giá trị tham khảo. Trong một nghiên cứu ở Ý trên 720 người trẻ, nếp gấp này trung bình khoảng 14 mm ở nam và 15 mm ở nữ. Cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp đo được 7 đến 10 mm. Trong một nghiên cứu năm 2022 trên người trưởng thành gốc Ấn Độ, mức khoảng 30 mm trở lên đi kèm một nhóm nguy cơ chuyển hóa như đường huyết và mỡ máu cao hơn.

Chúng tôi từng đo được chỉ 4 mm, ở một vị khách 48 tuổi rất năng động đến từ Đà Nẵng. Vì kết quả phụ thuộc vào bàn tay cầm thước kẹp, việc đo cùng một người, cùng một bên và cùng một vị trí quan trọng hơn bất kỳ con số đơn lẻ nào.

Cân thông minh cho biết gì và không cho biết gì

Một khách đứng trên cân phân tích thành phần cơ thể và cầm tay nắm trong buổi đánh giá sức khỏe tại Vietnam Detox
Màn hình ứng dụng Fitdays cho thấy mức mỡ nội tạng là 6, trong ngưỡng tiêu chuẩn dưới 10
Cân phân tích thành phần cơ thể, và kết quả Fitdays của chính Dieter: mức 6, trong ngưỡng tiêu chuẩn dưới 10.

Cân phân tích thành phần cơ thể truyền một dòng điện rất nhỏ, vô hại qua cơ thể. Cân đo mức độ dễ dàng mà dòng điện đi qua, rồi ước tính mỡ nội tạng bằng một công thức có cả cân nặng, chiều cao, tuổi và giới tính. Cân không trực tiếp “nhìn thấy” mỡ nội tạng.

Vì vậy, các chỉ số này chỉ là ước tính. Trong một nghiên cứu trên 414 người trưởng thành ở Trung Quốc, phương pháp trở kháng điện sinh học khớp rất kém với kết quả chụp CT. Ngay cả máy ở phòng khám có cảm biến tay và chân cũng có thể lệch hàng chục centimet vuông ở một người. Cân hữu ích khi dùng để theo dõi xu hướng của chính bạn qua nhiều tuần, trên cùng một chiếc cân và trong cùng điều kiện.

Điều gì giúp giảm mỡ nội tạng

Nghiên cứu cho thấy gì
Vận động aerobic
Đi bộ nhanh, đạp xe hay bơi giúp giảm mỡ nội tạng trong một tổng quan 84 thử nghiệm. Các buổi tập cường độ cao hơn cho hiệu quả rõ hơn.
84
thử nghiệm
Vận động mà không giảm cân
Qua 117 nghiên cứu, vận động làm giảm khoảng 6% mỡ nội tạng ngay cả khi cân nặng không đổi. Chỉ ăn kiêng thì gần như không thay đổi.
–6%
mỡ nội tạng
Mỗi nửa giờ đều có ý nghĩa
Mỗi 30 phút vận động aerobic thêm mỗi tuần gắn với lượng mỡ nội tạng ít hơn, theo một phân tích năm 2024 từ 116 thử nghiệm.
150
phút mỗi tuần để thấy thay đổi rõ
Ăn xanh, nhiều thực vật
Chế độ ăn Địa Trung Hải kèm trà xanh, quả óc chó và ít thịt đỏ giúp giảm 14% mỡ nội tạng trong một thử nghiệm kéo dài 18 tháng.
–14%
trong 18 tháng

Vận động là đòn bẩy rõ ràng. Đi bộ nhanh, ở mức vẫn nói chuyện được nhưng không hát được, đã có tác dụng. Từ năm giờ sáng, nhiều công viên ở Việt Nam đã đông người đi bộ, nhảy dân vũ và tập dưỡng sinh, và cùng tham gia là một thói quen đơn giản để bắt đầu.

Khách đạp xe qua một cây cầu gỗ nhỏ giữa những ngọn đồi xanh trong chuyến đi của Yên Retreat gần Huế
Đạp xe trong chuyến đi của Yên Retreat cũng có ích như đi bộ nhanh.

Tập sức mạnh cũng có ích, nhất là để giữ cơ khi có tuổi. Tuy nhiên, nếu tập riêng, nó giảm mỡ nội tạng ít hơn so với vận động aerobic.

Ăn uống và giấc ngủ

Trên bàn ăn, bằng chứng nghiêng về thực phẩm nguyên bản: rau, các loại đậu, đậu phụ, cá và rau thơm, cùng ít đồ uống có đường và ít rượu bia hơn. Nói cách khác, một bữa cơm gia đình Việt truyền thống là điểm khởi đầu tốt. Bài viết của chúng tôi về ăn rau trước, cơm sau cho thấy cách làm bữa cơm ấy nhẹ nhàng hơn nữa với đường huyết.

Một chén trà xanh trên bàn gỗ
Khung cảnh buổi tối yên tĩnh với ánh đèn dịu, chuẩn bị cho một giấc ngủ ngon
Trà xanh thay cho trà sữa, và một buổi tối sớm hơn, thư thả hơn: hai thay đổi nhỏ hỗ trợ cho mọi điều khác.

Cuối cùng, giấc ngủ là người bạn đồng hành thầm lặng. Ngủ đủ bảy đến tám tiếng giúp kiểm soát cảm giác thèm ăn và, như thử nghiệm của Mayo Clinic gợi ý, giúp hạn chế mỡ tích ở vùng bụng.

Còn nhịn ăn thì sao?

Nhịn ăn và mỡ nội tạng gắn bó mật thiết với nhau. Khi tạm ngừng ăn, cơ thể chuyển sang dùng mỡ dự trữ, và mỡ nội tạng là loại dễ huy động.

Trong một nghiên cứu trên 1.422 người nhịn ăn theo phương pháp Buchinger, vòng eo giảm trung bình 4,6 cm sau năm ngày. Một nghiên cứu MRI năm 2026 về đợt nhịn ăn Buchinger 12 ngày đã đo trực tiếp mỡ nội tạng. Lượng mỡ này thấp hơn khoảng 9 phần trăm khi kết thúc đợt nhịn ăn và khoảng 16 phần trăm sau bốn tháng, với thay đổi rõ rệt hơn ở người trên 50 tuổi.

Công bằng mà nói, cả hai nghiên cứu đều không có nhóm đối chứng, và có sự tham gia của các nhà nghiên cứu liên quan đến một phòng khám Buchinger. Nhịn ăn gián đoạn, chẳng hạn ăn trong khung tám tiếng, cũng giúp giảm mỡ nội tạng, dù không rõ là hơn so với đơn giản là ăn ít đi. Trên thực tế, cách bạn duy trì được lâu dài mới là điều quan trọng.

Thuốc tiêm giảm cân kê đơn cũng làm giảm mỡ nội tạng. Đó là quyết định của bạn cùng bác sĩ và nằm ngoài phạm vi của một khóa retreat chăm sóc sức khỏe.

Chúng tôi áp dụng điều này thế nào trong khóa retreat

Chỉ số AGE được đo vào ngày đến và ngày về tại Vietnam Detox
Buổi đánh giá sức khỏe trong khóa retreat

Ở mỗi khóa retreat, buổi đánh giá sức khỏe của chúng tôi gồm đo vòng eo, nếp gấp da trên xương hông và cân phân tích thành phần cơ thể có cảm biến tay và chân. Chúng tôi đo khi bạn đến và một lần nữa trước khi bạn về. Phần lớn khách thấy mức mỡ nội tạng ước tính giảm từ một mức trở lên sau năm ngày.

Chúng tôi xem đây là sự khích lệ, không phải bằng chứng. Giá trị thật nằm ở những gì tiếp theo: đi bộ mỗi ngày, những ngày ăn phục hồi đủ chất và các thói quen bạn mang về nhà. Bài viết của chúng tôi về những ngày ăn phục hồi giải thích khóa retreat tiếp tục thế nào ngay trong căn bếp của bạn.

Vì sao con số đôi khi lại tăng

Thỉnh thoảng, mức mỡ nội tạng của một vị khách cao hơn một chút khi kết thúc đợt nhịn ăn. Điều này không có nghĩa là mỡ đã tăng. Khi nhịn ăn, cơ thể nhanh chóng mất nước, carbohydrate dự trữ và muối, làm thay đổi tín hiệu điện mà cân dựa vào. Đo vào giờ khác trong ngày, sau khi tắm suối nóng hay tắm nước ấm cũng có thể làm con số dịch chuyển. Lên hoặc xuống một mức nằm trong sai số bình thường của các thiết bị này. Vì vậy, chúng tôi xem thêm vòng eo và nếp gấp da, vốn không phụ thuộc vào lượng nước trong cơ thể theo cùng cách. Ở nhà, bạn có thể đo lại trên cùng chiếc cân, vào cùng giờ, sau hai đến bốn tuần.

Những điều mang về nhà

Lời khuyên của chúng tôi

Bạn có thể bắt đầu với một tuần và một chiếc thước dây:

•Một lần đo vòng eo trong tuần này, ghi cạnh chiều cao. Vòng eo có dưới một nửa không?

•Thêm 30 phút đi bộ nhanh vào hầu hết các ngày. Một vòng công viên buổi sáng hay đi dạo sau bữa tối đều được tính.

•Mỗi ngày bớt một đồ uống có đường, thay bằng nước lọc, trà xanh hay trà đá không đường.

•Để dành bia cho những dịp đặc biệt, thay vì mỗi tối.

•Giữ giấc ngủ đều đặn với giờ đi ngủ cố định, cả vào cuối tuần.

Một tháng sau, bạn có thể đo lại. Vòng eo nhỏ đi là một dấu hiệu tiến bộ rất thật và đáng mừng.

Những dấu hiệu nên trao đổi với bác sĩ

•Vòng eo trên 90 cm (nam) hoặc 80 cm (nữ), hoặc trên một nửa chiều cao, nhất là khi gia đình có người mắc tiểu đường hoặc bệnh tim

•Khát nhiều, đi tiểu nhiều hoặc mệt mỏi không rõ lý do

•Gan nhiễm mỡ được ghi nhận khi siêu âm, dù bạn vẫn thấy khỏe

•Dự định nhịn ăn khi đang dùng thuốc điều trị đường huyết hoặc huyết áp, đang mang thai hoặc có bệnh mạn tính

Chia sẻ bài viết

Facebook

Bạn có câu hỏi về mỡ nội tạng hay buổi đánh giá sức khỏe của chúng tôi? Chúng tôi rất vui được lắng nghe bạn. Viết cho chúng tôi.

Thân mến,

Dieter và đội ngũ Vietnam Detox

Bước tiếp theo

Khám phá các khóa retreat

Các khóa retreat chăm sóc sức khỏe phòng ngừa của chúng tôi kết hợp nhịn ăn Buchinger, đi bộ mỗi ngày, những ngày ăn phục hồi chu đáo và thời gian hòa mình vào thiên nhiên.

Bài viết khác từ Tạp chí

Tập thể dục hay ăn uống? Nghiên cứu mới cho thấy cả hai đều cần, và vận động hay bị xem nhẹ.
Tháng 11 22, 2026
Sợ nhịn ăn làm mất cơ? Nghiên cứu mới đem lại tin vui. Đây là điều thay đổi và cách giữ sức.
Tháng 11 20, 2026